Tożsamość i ciało. Proza nurtu chłopskiego wobec politycznych i kulturowych przemian w powojennej Polsce

Opis

Dokonujący się obecnie w Polsce zwrot ludowy uświadamia, że historia polskiej nowoczesności dotyczy przede wszystkim podporządkowanych ciał: od pańszczyzny po służbę domową, od uległości po niezgodę. Co jednak dzieje się z ciałem, gdy dawne hierarchie ulegają zniesieniu – przynajmniej na poziomie deklaracji? Z jakim zjawiskiem mieliśmy do czynienia, kiedy z końcem II wojny światowej Polska wkraczała na drogę „twardej nowoczesności”? Autorka dowodzi, że odpowiedzi na te pytania odnajdziemy, analizując prozę nurtu chłopskiego – jedno z najdonioślejszych, choć dziś zapomniane, zjawisko literatury XX wieku. Przygląda się narracjom o chłopskiej mobilności, której tempo nadają industrializacja i urbanizacja, śledzi trajektorie emancypacji i szuka korzeni współczesności w dawnych sporach o reprezentację. Książka przynosi nie tylko wnikliwe analizy, ale też interdyscyplinarną opowieść o zapomnianej literackiej refleksji nad chłopskością snutej na wiele dekad przed współczesnym zwrotem ludowym.

Ciekawa książka! Na podstawie polskiej prozy lat 60., 70 i 80. autorka omawia przemiany wiejskiego ciała, które ucząc się zakrywania swojej wiejskości i odgrywania miejskości, stało się probierzem modernizacji tożsamości chłopskiej. Rekonstruowana historia nie zakończyła się jednak na pomyślnie przebytym etapie asymilacji: po rozpoznaniu reguł dotyczących wyglądu ciało chłopskie zaczęło stawiać opór zawstydzającym normom, a potem wkroczyło na ścieżkę rosnącej refleksyjności i indywidualizacji, czyli nowoczesności. O tym właśnie, czyli o przemianach tożsamości chłopskiej jako wariancie polskiej nowoczesności, opowiada ta książka.
prof. dr hab. Przemysław Czapliński

Małgorzata Sikora-Tarnowska – doktorka nauk humanistycznych, historyczka literatury, absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego i Szkoły Doktorskiej Nauk o Języku i Literaturze Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jej zainteresowania badawcze obejmują literaturę polską XX i XXI wieku, nowoczesne dyskursy o cielesności i studia queerowe. Publikowała w czasopismach „Konteksty Kultury”, „Kultura i Społeczeństwo”, „Literatura Ludowa” i „Zagadnienia Rodzajów Literackich” oraz w tomach zbiorowych.