O pocieszeniu, jakie daje filozofia

Opis

Napisane w obliczu śmierci O pocieszeniu, jakie daje filozofia to jedno z najważniejszych dzieł późnej starożytności i zarazem ponadczasowa refleksja nad ludzkim losem, szczęściem i siłą filozoficznej mądrości.
Boecjusz, rzymski filozof i uczony oskarżony o zdradę stanu, oczekuje w więzieniu na wykonanie wyroku. Wówczas odwiedza go Pani Filozofia, która podejmuje z nim dialog o zmienności Fortuny, naturze prawdziwego szczęścia, istnieniu zła, Bożej opatrzności i ludzkiej wolności. Stopniowo prowadzi go ku zrozumieniu, że dobra zewnętrzne – bogactwo, władza i sława – nie mogą zapewnić trwałego spełnienia, a prawdziwe dobro należy odnaleźć w mądrości i wewnętrznej przemianie.
Łącząc filozoficzną argumentację z poezją, mitologią i alegorią, Boecjusz tworzy dzieło, które wyrasta z tradycji platońskiej i neoplatońskiej, a zarazem wywarło ogromny wpływ na myśl średniowieczną. Jego rozważania o szczęściu, sprawiedliwości, przeznaczeniu i wolnej woli pozostają aktualne również dla współczesnego czytelnika.
Niniejsze wydanie zawiera przekład Gabrieli Kurylewicz i Mikołaja Antczaka, wprowadzenie Agnieszki Kijewskiej oraz posłowie Gabrieli Kurylewicz, przybliżające filozoficzne i literackie znaczenie tego niezwykłego utworu.
***
Życie i dzieło Boecjusza zaciekawiało i intrygowało późniejsze pokolenia. Późnośredniowieczny kalendarz z Pawii 23 października wspomina Boecjusza pod imieniem świętego Seweryna jako męczennika. Już w wieku IX Ado z Wenecji pisze w swojej kronice o Boecjuszu i Symmachu jako o tych, którzy oddali życie „za katolicką wiarę”. Dopiero w czasach późniejszych uczonych zaczął intrygować fakt, dlaczego Boecjusz, filozof i teolog, chrześcijanin, w ostatnim swoim dziele, stojąc w obliczu śmierci, szuka pocieszenia w filozofii. Usiłowano doszukać się w O pocieszeniu mniej lub bardziej wyraźnych aluzji do chrześcijaństwa. Wydaje się jednak, że dużo racji ma wybitny znawca Boecjusza, Henry Chadwick, gdy pisze, że O pocieszeniu, jakie daje filozofia to wyznanie wiary platonika, który ma za plecami dzieła św. Augustyna oraz Pismo święte.
Jako dzieło wybitnego platonika O pocieszeniu było czytane i komentowane zarówno przez uczonych karolińskich, jak i przez myślicieli szkoły w Chartres, przez Jeana z Meun, Chaucera i Christine de Pizan. Każda epoka musi – jak widać – przełożyć i odczytać dzieło Boecjusza w języku swego czasu. Jestem przekonana, że to nowe polskie tłumaczenie tekstu O pocieszeniu, jakie daje filozofia znajdzie i dzisiaj swoich gorliwych czytelników (Z Wprowadzenia Agnieszki Kijewskiej).