Izrael w IX wieku p.n.e. z perspektywy królów starożytnego Bliskiego Wschodu

Opis

Izrael w IX wieku p.n.e. z perspektywy królów starożytnego Bliskiego Wschodu: studium źródeł pozabiblijnych zawiera omówienie trzech kluczowych świadectw pojawienia się Izraela wśród monarchii tego regionu w IX w. p.n.e. Pierwszym z nich jest stela z Kurkh w języku akadyjskim, pochodząca z czasów króla Asyrii Salmanasara III (858–824 p.n.e.), która wymienia izraelskiego króla Achaba (873–852 p.n.e.) jako uczestnika bitwy pod Karkar w 853 roku p.n.e. Drugim źródłem jest stela Meszy, króla Moabu, napisana w języku moabickim (blisko spokrewnionym z hebrajskim), która wspomina króla Izraela Omriego (882–871 p.n.e.) oraz zdaje się zawierać aluzję do śmierci jego syna, Achaba. Trzecim świadectwem jest stela aramejska, najprawdopodobniej wzniesiona przez króla Chazaela, wzmiankująca Jorama (851–842 p.n.e.), króla Izraela, oraz Ochozjasza (843–842 p.n.e.), króla Judy („Domu Dawida”). Wartość tych trzech tekstów jest tym większa, że nie dysponujemy wcześniejszymi pozabiblijnymi dowodami na istnienie Izraela jako zorganizowanego bytu państwowego. Tymczasem w ciągu zaledwie około dziesięciu lat Izrael pojawia się już jako monarchia w królewskich inskrypcjach pochodzących z różnych regionów starożytnego Bliskiego Wschodu i spisanych w różnych językach. Znaczenie tych świadectw wynika z faktu, że powstały stosunkowo niedługo po opisywanych wydarzeniach, co istotnie podnosi ich wartość również w kontekście oceny historyczności przekazu biblijnego. Jedną z głównych wartości tego studium jest udostępnienie czytelnikom oryginalnych tekstów. W polskiej literaturze przedmiotu omawiane tu trzy inskrypcje występują zwykle jedynie w przekładzie – nie zawsze pełnym. Opracowanie stwarza zatem sposobność zapoznania się z ich tekstami w całości – na tyle, na ile pozwala na to stan zachowania poszczególnych inskrypcji – a także z ich najnowszymi lekcjami oraz aktualnymi tendencjami w badaniach nad epigrafiką zachodniosemicką. Wyjątek stanowi długa inskrypcja z Kurkh, której przekład obejmuje jedynie fragment istotny dla historii Izraela. Przedstawiony komentarz filologiczny i historyczny uwzględnia ponadto nowe propozycje interpretacyjne, wykraczające poza ustalenia dotychczasowej literatury przedmiotu. Niniejsze opracowanie, choć skierowane jest przede wszystkim do studentów języków semickich, dzięki zawartym w nim tłumaczeniom trzech inskrypcji na język polski, może zainteresować również szersze grono odbiorców pragnących pogłębić swoją wiedzę o dziejach Izraela i innych królestw starożytnego Bliskiego Wschodu, a przede wszystkim o relacji tekstów biblijnych do innych źródeł pochodzących z tego regionu.