Śląskie filmoznawstwo. Z dziejów pewnej humanistycznej przygody

Opis

Książka – powstała przy okazji pięćdziesięciolecia śląskiego filmoznawstwa, a więc środowiska filmoznawców związanych z Uniwersytetem Śląskim – proponuje wgląd w różne aspekty istnienia oraz funkcjonowania wiedzy o filmie, kinie oraz współczesnych mediach ekranowych autorów „z własnego podwórka”, ale również z zewnątrz, zwracając się także ku kwestiom dotąd niepodejmowanym. I tak, z obszernym bilansem dziejów śląskiego filmoznawstwa autorstwa Andrzeja Gwoździa, od samego niemal początku świadka wzrastania ośrodka (w latach 1994–2019 kierownika Zakładu Filmoznawstwa i Wiedzy o Mediach), sąsiadują rozważania Eugeniusza Wilka, filmoznawcy z najdłuższym spośród Krakowian stażem śląskim, lokujące „śląską szkołę filmoznawstwa” w horyzoncie kształtowania się rodzimej wiedzy o filmie w latach 70. i 80. XX stulecia. Obok szkicu Krzysztofa Loski ukazującego inwigilację środowiska śląskich filmoznawców przez Służbę Bezpieczeństwa PRL, czytelnik otrzymuje refleksję o katowickich latach Alicji Helman, inicjatorki powołania do życia filmoznawstwa w Uniwersytecie Śląskim, datowaną na rok 1998 (a więc z perspektywy trzynastu lat po wyjeździe do Krakowa). Wacław Osadnik, slawista i językoznawca ściśle współpracujący ze śląskim Zakładem (choć formalnie niebędący jego członkiem), proponuje z kolei szkic teoretyczny rewindykujący metodologię tzw. Leopardów, grupy filmoznawców skupionych wokół Alicji Helman zainteresowanej głównie problemami języka i logiki (nazwa ta na przełomie lat 70. i 80. ubiegłego stulecia przylgnęła do całego zespołu Zakładu).
Kolejna autorka – nestorka polskiego filmoznawstwa Maryla Hopfinger – docieka specyfiki (w jej ocenie także unikatowości) śląskiego zespołu z aktualnego punktu widzenia. Do owego spojrzenia z zewnątrz wpisuje się długoletnia Redaktorka Naczelna „Kwartalnika Filmowego” (w latach 1998–2019) Teresa Rutkowska ze szkicem bilansującym efekty współpracy śląskich filmoznawców z czasopismem. Natomiast antropolog kultury Roch Sulima proponuje kulturoznawczo-medialną refleksję poświęconą antologiom medialnym Andrzeja Gwoździa powstałym w orbicie Zakładu w ostatniej dekadzie XX wieku i pierwszej XXI wieku. Obszerny raport podsumowujący wkład środowiska w rozwój badań nad historią i teorią filmu na podstawie zbiorów biblioteki naukowej przedłożyli badacze z Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego (FINA), skupiając się na historiografii filmu uprawianej przez Władysława Banaszkiewicza i Alinę Madej. Zestaw kończy szkic Magdaleny Kempnej-Pieniążek poświęcony pracom Iwony Sowińskiej, badaczki muzyki filmowej, której dorobek naukowy na zawsze wszedł do kanonu polskiej myśli filmoznawczej.