Odpowiedzialność za pośrednie naruszenie praw i interesów. Aspekty cywilnoprawne i ubezpieczeniowe

Opis

Pośrednie naruszenie praw i interesów wpisuje się w problematykę odpowiedzialności odszkodowawczej i jej granic. Kompensacji podlega nie tylko szkoda doznana przez bezpośrednio poszkodowanego, ale także szkoda doznana przez podmiot pośrednio poszkodowany. Mimo to problematyka ta nadal stanowi wyzwanie dla wszystkich prawodawstw, w których przyjęto odpowiedzialność odszkodowawczą. Nie istnieje jeden model kompensowania pośrednich naruszeń. Z kolei obowiązujące rozwiązania prawne są fragmentaryczne, nieuwzględniające ekonomicznych uwarunkowań, a przez to niemające charakteru rozwiązań systemowych. Temu zjawisku zdaje się nie przeciwdziałać ani prawodawca, ani przedstawiciele doktryny, posługując się różnorodną nomenklaturą („szkoda pośrednia”, „pośrednio poszkodowany”, „szkoda rykoszetowa”). W efekcie, poziom ochrony poszkodowanych (bezpośrednio i pośrednio) należy uznać za niesatysfakcjonujący. Obecny stan prawny jest także niezadawalający z perspektywy sprawcy oraz podmiotu udzielającego ochrony ubezpieczeniowej. Stąd analiza powinna obejmować szkodę doznaną (perspektywa poszkodowanego), ale także szkodę wyrządzoną (perspektywa sprawcy lub podmiotu odpowiedzialnego). Brak przewidywalnych i spójnych rozwiązań prawnych może zakłócać równowagę w obrocie gospodarczym i sprzyjać naruszeniom zasady równości. Tymczasem różnorodność zdarzeń mogących wywołać pośrednie naruszenie praw i interesów wywołuje konieczność ustalenia podstawy prawnej roszczeń osób pośrednio poszkodowanych i ich zakresu. Zakresu kompensacji szkody nie powinno się domniemywać. Jednocześnie model naprawienia szkody pośredniej powinien być ekonomicznie efektywny.